گرفتار آمدن گُلرام...

گرفتار آمدن گُلرام در دامِ مکر کاهن

دو بهادر تشنه در راهِ مَحیص

رامِ آنان شهپر اینک در عَویص (۳۵۰۵) (بهادر: دلاور؛ مَحیص: رهایی و خلاص؛ عَویص: کار دشوار)

سِحر در کارْ آن‌دو پی‌جوی خلاص

تا مگر عفریت نایابد مَناص (مَناص: جای گریز و نجات یافتن)

گفت مِهراز: ای عقابِ تیزپر

نک به ما بنمای از خود پاوُپر (پاوُپر: توان و قدرت)

یار ما بَر سوی آن ناراست‌کار

تاچه آرد پیش بر ما روزگار

بال زد آنی برفت از پیش چشم

بازگشت با پوستین چندی ز پشم

یک از آن گُلرام بر خود برفکند

دال در چنگش گرفت آن چون پَرَند (۳۵۱۰) (پَرَند: حریر ساده، در اینجا کنایه از پارچه سبک‌وزن است)

بُرد بالا و ز پایین بَدرِ راز

بُد در اندیشه ز فرجامِ نیاز (بَدر: مهتر، کمال هر چیز، بدرِ راز اشاره به مِهراز دارد؛ نیاز: دوست، یاری که مقابل دشمن است)

تا یکی قلعه پدیدار آمدی

در درونْش پیدا یکی دار آمدی (دار: درخت)

سروِ یازان بود و بر شاخی ستبر

نرم بنشست دال چون بر قله ابر (یازان: کشیده و بالنده، صفت سرو)

خود در آن بالا به پایِش ایستاد

رفت پایین یارِ جانِ شه‌نژاد (پایِش: نگهبانی؛ جان: عزیز)

بر فراز قلعه کرکس‌های جَلد

جمله در پرواز بودندی و قَلد (۳۵۱۵) (جَلد: تیز و چالاک؛ قَلد: پیچیدن و تابیدن)

نزد ایشان دالِ اسپیدْ آشنا

صدر طیاّران بُد آن مرغِ سَنا (صدر: پیشوا و بزرگ؛ سَنا: روشنی)

شد درون گُلرام در دِژ بی‌خطر

جُست تا یابد ز کاهن او اثر

هم پی بت بود او تا بشکند

صولت کاهن ز بُن برافکند (صولت: غلبه و هیبت و ابهت)

در درون قلعه اما بت نبود

پس ز چه چمروش بدان ره می‌نمود؟

دید دِیری کنجِ آن دِژ در سکوت

هم یکی دِژکام بی‌باد و بُروت (۳۵۲۰) (دِژکام: زاهد؛ بی‌باد و بُروت: بدون کبر و نِخوت)

بُد در آن‌جا پر ز مکتوب و کتاب

مانده پرسش‌ها درونش بی‌جواب

در پی چه او در این‌جا آمده؟

از چه رو کاهن به ملجا آمده؟ (مَلجا: جای امن و خلوت)

آن عقابان این همه مرغ شکار

رِقبت از این قلعه از دوُر و کنار (رِقبت: رِقبة، مراقبت و پاسداری)

جمله بهر کاهنی بی‌باد و دَم

آخر از بهر چه باشد در قَدَم؟ (بی‌باد و دَم: ساده و بی‌تکلف و عاری از شوکت و اقتدار؛ قَدَم: کار و عمل)

باز بر خود زد نهیب این ظاهر است

پشت این ظاهر مُحیلی ماهر است (۳۵۲۵) (مُحیل: حیله‌گر و افسونگر)

گر مُحیل است لیک، چون است در اثر

کی ببینم زان اثر من در بَصَر؟ (بَصَر: عیان و دیده)

هرچه پیدایی‌ست، آن باطن‌نماست

فعلِ پیدای تو باطن‌آزماست (پیدایی: ظاهر)

این همه او راست می‌پنداشتی

لیک باطل جای حق اِنگاشتی

مکرِ باطل جمله حق بزدودن است

خویش را با طرز حق بنمودن است

در چنین افکار بُد دُخت ظنین

گفت باشم چندی این‌جا در کمین (۳۵۳۰) (ظَنین: بدگمان)

تا معما حل شود شاید به حِلم

از شکیبایی شود آماده علم (حِلم: صبر و شکیبایی)

دید کاهن رُقعه‌ای آورده دست

کرکسی را خواند و بر پایش ببست (رُقعه: نامه کوتاه، پاره‌نوشته)

زود کرکس زان مکان پرّید و رفت

کرکسی دیگر بیامد تیز و تفت (تَفت: باشتاب)

رُقعه‌ای دیگر بر او آویز کرد

سوی نامعلوم کرکس خیز کرد

در نظر چون شد چنین گُلرام را

خواند نزد خود عقابِ رام را (۳۵۳۵)

گفت: خواهم رُقعه پیشم آوری

گر که پیش افتاد بیشم آوری

آن عقابِ تیزپر در حال شد

سوی آن مرغانِ بداقبال شد (شد: رفت)

رفت عَبَنقاء در هوا دنبال خصم

زد دو کرکس بازگشت بی‌زخم و وَصم (عَبَنقاء: عقاب تیزچنگال؛ وَصم: عیب)

رُقعه‌ها آورد او سوی ندیم

نامه‌ها بگشود آن یار سَلیم (سَلیم: صلح‌جو، خوش‌باور)

در یکی بنوشته رمز آن سِحرخوان

سینه پرآتش کن اینک بی‌دُخان (۳۵۴۰) (سِحرخوان: افسونگر؛ دُخان: دود)

در دگر بنوشته با پوشیدگی

آسمان ابر است و وقتِ تیرگی (پوشیدگی: ابهام و التباس)

زین سخن‌ها چیست مقصودِ عَراف؟

او چه می‌گوید به معنی در لِفاف؟ (عَرّاف: کاهن و شناسنده؛ در لِفاف: به‌نحو پوشیده و با کنایه)

پرسش اندر پرسش و پاسخ غریب

آن قراول مانده در ظنّ فریب (قراول: جلودار)

بهر تفتیش او شبانگه شد به دِیر

نسخه‌ها دید و در آن‌ها کرد سِیر (نسخه: کتاب)

گویی آن‌جا بود مکتب‌خانه‌ای

پیر کاهن چون در آن فرزانه‌ای (۳۵۴۵)

بشکند او چه که سِحرش بشکند؟

کو بت و کو بت‌پرست و کو سند؟ (سَنَد: حجت و گواه)

بود حیران و به پرسش داشت عزم

گشت گم در خویش و از دست داد حزم

حارسانِ دِیر کردندش اسیر

سهلِ خود می‌جست و شد بندِ عَسیر (حارس: نگهبان؛ عَسیر: صعب و دشوار)

کاهن آگه آمد از این اتفاق

دید شهدختی گرفتار نفاق (نِفاق: مکر و دورویی)

گفت آمد صید خود در دامگاه

می‌نماید کیست او، مهدختِ شاه (۳۵۵۰) (مهدخت: اگر مِهدخت خوانده شود به معنی دختر بزرگ است، مَهدخت یعنی دختر ماهرو)

کرکسی کردش روانه سوی دیو

نامه دادش: شد به بند دُختِ خدیو (خَدیو: سلطان و پادشاه)

در کمین اما زد او را تیزچنگ

نامه‌اش بُرد سوی شهدخت بی‌درنگ

/ 0 نظر / 33 بازدید